Ontwikkeling havengebied Antwerpen - Een bloeiende haven in een leefbare omgeving

Home

Over het proces

Actieprogramma

Partners

Nieuws

Publicaties

Vraag en antwoord

Contact

Nieuws > Alle nieuws






GRUP HAVENGEBIED ANTWERPEN GEDEELTELIJK GESCHORST



De Raad van State heeft op 20 november het gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan (GRUP) 'Afbakening zeehavengebied Antwerpen, deel havenontwikkeling Linkeroever' gedeeltelijk geschorst. De schorsing betreft enkel het gebied waar een Saeftinghedok kan komen en de onmiddellijk aangrenzende delen rond Doel-centrum. De Vlaamse overheid zal het arrest nu zorgvuldig analyseren om te bepalen hoe het best wordt omgegaan met de bezwaren van de Raad van State.

Wat voorafging

Op 30 april 2013 keurde de Vlaamse Regering het GRUP 'Afbakening zeehavengebied Antwerpen' definitief goed. Met die beslissing gaf de regering haar fiat voor de verdere ontwikkeling van het havengebied Antwerpen. Die verdere ontwikkeling heeft op beide Scheldeoevers een eigen karakter. Op Rechterscheldeoever (RSO) kiest de regering voor inbreiding en verdichting. Op Linkerscheldeoever (LSO) is ook inbreiding voorzien, maar is er tevens plaats voor een uitbreiding van de haven met ongeveer 1.000 hectare, in de ontwikkelingszone Saeftinghe. De in- en uitbreiding van de haven moet de concurrentiepositie van de haven veiligstellen en rechtszekerheid bieden aan bedrijven die nieuwe investeringen in de haven plannen. Vooraleer de haven zich verder kan ontwikkelen, moeten eerst elders nieuwe natuurgebieden ingericht worden.

Begin december 2013 schorste de Raad van State het GRUP gedeeltelijk, omdat het GRUP niet uitdrukkelijk genoeg bepaalde dat de natuurontwikkeling de havenontwikkeling op LSO moet voorafgaan. De Vlaamse Regering kwam tegemoet aan dit bezwaar van de Raad van State en stelde in oktober 2014 ter vervanging van de geschorste delen een aangepast GRUP 'havenontwikkeling Linkeroever' vast. Dit nieuwe GRUP 'Havenontwikkeling Linkeroever' werd in december 2014 van kracht. Sindsdien is er een GRUP voor elke Scheldeoever.

Arrest

Met haar jongste arrest van 20 november 2015 schorst de Raad van State nu een deel van dit aangepaste GRUP van oktober 2014. De Raad argumenteert dat het niet zeker is dat de natuur- en havenontwikkeling op de Linkerscheldeoever volledig in overeenstemming is met de Europese Habitatrichtlijn.

De schorsing beperkt zich tot het gebied waar volgens het GRUP een Saeftinghedok kan komen (de blauwe kleur op het GRUP) en de onmiddellijk aangrenzende delen rond Doel-centrum. Voor Rechterscheldeoever en voor grote delen van Linkerscheldeoever verandert er dus niets. Het GRUP geldt er nog altijd.

De Raad van State spreekt zich dus niet uit voor of tegen de haven- of de natuurontwikkeling, maar controleert of het GRUP voldoet aan de wetgeving. De stukken natuur in en rond het havengebied zijn onderdeel van een ruim gebied met Europees beschermde natuur. In eerdere arresten wees de Raad van State erop dat de doelstellingen voor de Europees beschermde natuur in het gebied van het GRUP op LSO op dit ogenblik niet gehaald worden. Zolang dat het geval is, vormt elke ingreep die de natuurtoestand achteruit doet gaan, een probleem.

Proactieve natuurontwikkeling

Door natuur proactief te ontwikkelen in de nieuwe natuurgebieden aangeduid in het GRUP, wil de Vlaamse overheid garanderen dat de Europese natuurdoelen worden gerealiseerd, ook zonder de havenontwikkeling. In die gebieden creŽert ze robuuste natuur die geen negatieve gevolgen ondervindt van eventuele toekomstige infrastructuurwerken op Linkerscheldeoever. Habitats kunnen er zich ontwikkelen en talrijke vogelsoorten vinden er een onderkomen. Kortom, om te voldoen aan de Europese regels wil de Vlaamse overheid eerst zorgen dat de natuurdoelstellingen op elk ogenblik voor het ruime gebied gehaald worden en pas nadien de delen van het havengebied ontwikkelen die nu nog een natuurfunctie hebben. De natuurdoelstellingen voor het ruimere gebied moeten hoe dan ook gehaald worden.

De Raad van State betwijfelt of die proactieve aanpak wel conform de Europese Habitatrichtlijn is. Daarom heeft ze het Europese Hof van Justitie verzocht om zich uit te spreken over die strategie. In afwachting neemt de Raad het zekere voor het onzekere: ze schorst het GRUP en voorkomt dat de havenontwikkeling zou doorgaan en de natuurtoestand achteruit zou gaan.

Het Europees Hof spreekt zich doorgaans binnen een tot twee jaar uit. Op basis daarvan zal de Raad van State oordelen over de vernietigingsprocedures tegen het GRUP, waarin meerdere partijen verzoeken om het GRUP te vernietigen.

Gevolgen

De rechtsgevolgen van een gedeelte van het GRUP zijn nu dus tijdelijk opgeschort. Voor de inwoners van Doel-centrum die in een eigen woning wonen, betekent de schorsing dat zij niet onteigend kunnen worden, omdat het bij het GRUP horende onteigeningsplan geschorst is. Het centrum van Doel is weer woongebied. Ook de aanleg van een eerste fase van het Saeftinghedok, waarover de Vlaamse Regering in juli 2015 beslissingen genomen heeft, gaat voorlopig niet door.

ContinuÔteit

Ondanks de gedeeltelijke schorsing van het GRUP blijven de maatregelen van de Vlaamse Regering om de impact van de havenontwikkeling op bewoners, landbouw, milieu en natuur, mobiliteit ... op te vangen en te milderen, grotendeels gelden. Dat is het geval voor de flankerende landbouwmaatregelen en het sociaal begeleidingsplan. Ook de ontwikkeling van de bestaande en nieuwe natuurgebieden op zowel Linker- als Rechterscheldeoever kan onverminderd doorgaan om de natuurdoelstellingen te halen. De economische ontwikkeling van het Verrebroekdok en het Logistiek Park Waasland blijft mogelijk, de landbouwgebieden aangeduid in het GRUP blijven van kracht en ook het actieprogramma voor de ontwikkeling van het havengebied Antwerpen wordt in de mate van het mogelijke voortgezet. Het gaat dan over wetenschappelijk onderzoek, monitoring, planning en overleg over bijvoorbeeld milieukwaliteit, erfgoed en recreatie in en rond de haven.

Verdere stappen

De Vlaamse overheid maakt nu eerst een grondige analyse van het arrest. Op basis van die analyse zal de Vlaamse Regering aangeven hoe ze omgaat met de bezwaren van de Raad van State. De Vlaamse overheid zal ook de betrokkenen (landbouwers, eigenaars, bewoners en gebruikers) op de hoogte brengen en hen blijven informeren over de verdere stappen in de procedure.

© 2017 - Stafdienst, departement Mobiliteit en Openbare Werken. De modellicentie voor gratis hergebruik van de Vlaamse overheid is van toepassing op deze website : zie website vlaanderen.be voor meer info